:دانلود فایل متن کامل پایان نامه در سایت sabzfile.com

گرایش : علوم قرآنی و حدیث

عنوان : ارزیابی تطبیقی روایات معصومین با اقوال لغویان در مفردات سوره‌های مبارکه نبأ، نازعات و عبس

دانشگاه قم

دانشکده الهیات و معارف اسلامی

پایان نامه کارشناسی ارشد علوم قرآنی و حدیث

عنوان:

ارزیابی تطبیقی روایات معصومین با اقوال لغویان در مفردات سوره‌های مبارکه نبأ، نازعات و عبس

استاد راهنما:

حجت الاسلام دکتر غلامحسین اعرابی

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی گردد

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود می باشد)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

فهرست مطالب:

مقدمه………………………………. 1

فصل اول:  کلیات……………………………….. 3

1-1. اظهار مسأله………………………………. 4

1-2. سؤال‌های پژوهش………………………………. 4

1-2-1. سؤال اصلی………………………………. 5

1-2-2. سؤالات فرعی………………………………. 5

1-3. فرضیه‌ها……………………………… 5

1-4. سابقه و پیشینه پژوهش………………………………. 6

1-5. ضرورت و اهمیت پژوهش………………………………. 6

1-6. هدف‌ها و کاربردهای مورد انتظار از انجام پژوهش………………………………. 7

1-7. روش پژوهش………………………………. 7

1-8. سازماندهی پژوهش………………………………. 8

فصل دوم: سوره‌ی نبأ……………………………… 9

2-1. معرفی اجمالی سوره‌ی نبأ……………………………… 10

2-1-1. محتوای سوره‌ی نبأ……………………………… 10

2-1-2. فضیلت تلاوت سوره نبا……………………………… 11

2-2. نبأ……………………………… 11

الف) روایات……………………………….. 11

ب) اقوال لغویان………………………………. 14

ج) نتیجه‌گیری………………………………. 15

2-3. معصرات……………………………….. 16

الف) روایات……………………………….. 16

ب) اقوال لغویان………………………………. 17

ج) نتیجه‌گیری………………………………. 20

2-4. أحقاب……………………………….. 20

الف) روایات……………………………….. 20

ب) اقوال لغویان………………………………. 22

ج) نتیجه‌گیری………………………………. 24

2-5. مفاز ………………………………26

الف) روایات……………………………….. 26

ب) اقوال لغویان………………………………. 26

ج) نتیجه‌‌گیری………………………………. 28

2-6. کواعب……………………………….. 29

الف) روایات………………………………. 29

ب) اقوال لغویان………………………………. 29

ج) نتیجه‌گیری………………………………. 31

2-7. روح………………………………. 31

الف) روایات………………………………..32

ب) اقوال لغویان………………………………. 32

ج) نتیجه‌گیری………………………………. 36

2-8. صواب……………………………….. 37

الف) روایات……………………………….. 37

ب) اقوال لغویان………………………………. 39

ج) نتیجه‌گیری………………………………. 40

2-9. تراب……………………………….. 41

الف) روایات……………………………….. 41

ب) اقوال لغویان………………………………. 42

ج) نتیجه‌‌گیری………………………………. 44

فصل دوم: سوره‌ی نازعات……………………………….. 45

3-1. معرفی اجمالی سوره‌ی نازعات……………………………….. 46

3-1-1. محتواى سوره‌ی نازعات……………………………….. 46

3-1-2. فضیلت تلاوت این سوره……………………………… 47

3-2. نازعات……………………………….. 47

الف) روایات…………………………….47

ب) اقوال لغویان………………………………. 48

ج) نتیجه‌گیری………………………………. 50

3-3. غرق………………………………. 51

الف) روایات……………………………….. 51

ب) اقوال لغویان………………………………. 51

ج) نتیجه‌گیری………………………………. 55

3-4. ناشطات……………………………….. 55

الف) روایات……………………………….. 55

ب) اقوال لغویان………………………………. 56

ج) نتیجه‌گیری………………………………. 59

3-5. سابحات……………………………….. 60

الف) روایات……………………………….. 60

ب) اقوال لغویان………………………………. 61

ج) نتیجه‌گیری………………………………. 64

3-6. سابقات……………………………….. 65

الف) روایات……………………………….. 65

ب) اقوال لغویان………………………………. 65

ج) نتیجه‌گیری………………………………. 67

3-7. مدبرات……………………………….. 68

الف) روایات………………………………. 68

ب) اقوال لغویان………………………………. 69

ج) نتیجه‌گیری………………………………. 70

3-8. راجفه………………………………. 71

الف) روایات……………………………….. 71

ب) اقوال لغویان………………………………. 72

ج) نتیجه‌گیری……………………………….74

3-9. رادفه………………………………. 74

الف) روایات……………………………….. 75

ب) اقوال لغویان………………………………. 75

ج) نتیجه‌گیری………………………………. 77

3-10. حافره……………………………… 77

الف) روایات……………………………….. 78

ب) اقوال لغویان………………………………. 78

ج) نتیجه‌گیری………………………………. 81

3-11. کره……………………………… 82

الف) روایات……………………………….. 82

ب) اقوال لغویان………………………………. 83

ج) نتیجه‌گیری………………………………. 84

3-12. خاسره……………………………… 85

الف) اقوال لغویان………………………………. 85

ب) نتیجه‌گیری………………………………. 87

3-13. ساهره……………………………… 87

الف) روایات……………………………….. 87

ب) اقوال لغویان………………………………. 88

ج) نتیجه‌گیری………………………………. 91

3-14. دحاها……………………………… 92

الف) روایات……………………………….. 92

ب) اقوال لغویان………………………………. 94

ج) نتیجه‌گیری………………………………. 96

3-15. طغی………………………………. 96

الف) روایات……………………………….. 96

ب) اقوال لغویان………………………………. 97

ج) نتیجه‌گیری………………………………. 100

فصل سوم:  سوره‌ی عبس………………………………… 101

4-1. معرفی اجمالی سوره‌ی عبس………………………………… 102

4-1-1. محتواى سوره‌ی “عبس”………………………………. 102

4-1-2. فضیلت تلاوت این سوره……………………………… 102

4-1. سفره……………………………… 103

الف) روایات………………………………. 103

ب) اقوال لغویان………………………………. 103

ج) نتیجه‌گیری………………………………. 108

4-3. قتل………………………………. 109

الف) روایات……………………………….. 109

ب) اقوال لغویان………………………………. 110

ج) نتیجه‌گیری………………………………. 112

4-4. بشر………………………………. 112

الف) روایات……………………………….. 112

ب) اقوال لغویان………………………………. 113

ج) نتیجه‌گیری………………………………. 117

4-5. طعام………………………………. 117

الف) روایات……………………………….. 117

ب) اقوال لغویان………………………………. 118

ج) نتیجه‌گیری………………………………. 120

4-6. أَبّا ………………………………120

الف) روایات……………………………….. 121

ب) اقوال لغویان………………………………. 121

ج) نتیجه‌گیری………………………………. 124

نتیجه‌گیری……………………………….. 125

فهرست منابع………………………………. 126

الف. منابع فارسی………………………………. 126

ب. منابع عربی………………………………. 127

چکیده:

شناخت و فهم دقیق مفردات قرآن کریم از مقدمات مهم فهم و تفسیرِ آن می باشد. در ضمنِ بعضی از روایات منسوب به معصومان:، که مفسران حقیقی قرآن کریم‌اند، توضیحاتی درمورد‌ی بعضی از مفردات قرآن کریم آمده می باشد. ارزیابی تطبیقی این توضیحات با اقوال لغویان درمورد‌ی مفردات مورد نظر برای بهره‌مندی هر چه بهتر از آنها، سودمند می باشد. در این پژوهش، توضیحاتی که به معصومان: درمورد‌ی مفردات سوره‌های مبارکه‌ی نبأ، نازعات و عبس منسوب می باشد، با اقوال لغویان ارزیابی تطبیقی شده می باشد. برای این مقصود، آغاز روایاتِ متضمن تبیین درمورد‌ی یکی از مفردات سوره‌های مذکور از منابع روایی و تفسیری استخراج و ترجمه گردید. سپس اقوال بعضی از لغویان درمورد‌ی آن مفردات بر اساس ترتیب تاریخی گزینش و ترجمه گردید. و سرانجام ذیل هر یک از آن مفردات، توضیحات روایی با اقوال لغویان مقایسه و نتیجه‌گیری گردید. در این سه سوره، روایات منسوب به معصومان: 27 واژه را تبیین داده‌اند که با ارزیابی تطبیقی آنها با اقوال لغویان نتایج ذیل به دست آمد: (1) در شش واژه روایات معنای لغوی را ذکر کرده‌اند که با اقوال لغویان مطابق می باشد؛ (2) در دو واژه روایات، معنایی را ذکر کرده‌اند که تا حدودی با اقوال لغویان اختلاف دارد، اما با هم نقطه‌ی اشتراک دارند؛ (3) در شش واژه روایات مصداق واژه را ذکر کرده‌اند که با معنای لغوی سازگار می باشد؛ (4) در پنج واژه روایات هم معنا و هم مصداق را ذکر کرده‌اند که با معنای لغوی سازگار می باشد؛ (5) در هشت واژه، روایات به تأویل آن واژه پرداخته‌اند.

مقدمه:

قرآن کریم، برترین و آخرین پیام خداوند، ارزشمندترین گوهر گران بهای به جای مانده از پیامبر اکرم 9، سرچشمه و مدار محوری فکری تمام مسلمانان جهان می باشد. این اقیانوس بی کران که به ژرفای حقایق آن نمی توان رسید، و شگفتی هایش را پایانی نیست؛ کتابی می باشد که کلامش زیباترین سخن، ظاهرش در اوج لطافت و زیبایی و مفاهیم بلند و مضامین عالی اش پا به ‌پای زمان، همانند خورشید و ماه بر همه ملت ها در طول زمان می تابد و همگان را از معارف نابش سیراب می کند.

نخستین گام برای غور در دریای بی انتهای قرآن و نوشیدن معارف حیات بخش آن، شناخت دقیق این کتاب گران سنگ می باشد، زیرا آنان که قرآن را آن گونه که هست نشناخته اند، آن گونه که بایستی، به آن ارج نمی نهند و آن چنان که بایسته می باشد، از آن بهره نمی برند و از انس و ارتباط با آن لذتی نصیبشان نمی گردد. درنتیجه از درس های سازنده و مواعظ دل نشین و معارف گران سنگ آن محروم می گردند.

اما معارف قرآن، عمیق تر و پیچیدگی هایش بیشتر از آن می باشد که به تنهایی بتوان به تفسیر صحیح و واقعی قرآن رسید. نابخردی می باشد که کسی برای رسیدن به مقصدی، راه را رها نموده و از بیراهه‌ها بخواهد به مقصد برسد و در را رها نموده و بخواهد از روزنه های دیوار وارد خانه گردد، اهل بیت پیامبر:، به مثابه در ورود به معارف الهی قرآن و اسلام ناب می باشند، همان گونه که حضرت امیر7 می فرمایند: «ما خاصگان‏، یاران و گنجوران نبوّت، و درهاى‏ رسالتیم‏. در خانه‏ها غیر از از درهاى آن نتوان در گردید، و آن که غیر از از در، به خانه در آمد به دزدى سمر(معروف) گردید.»[1]

پس عاقلانه ترین راه برای دریافت معانی و مفاهیم قرآن، پناه بردن به خاندان و اهل بیت پیامبر می باشد که در طول عمر پربهای خویش پیوسته به تبیین معارف و احکام الهی پرداخته‌اند.

حال که اهمیت و جایگاه منابع روایی در تبیین حقایق ناب قرآنی اندکی روشن گردید نوبت آن می باشد که بدانیم گام نخست در فهم و تفسیر معانی آیات، به دست آوردن معانی الفاظ و تک واژه های آیات می باشد. به بیانی دیگر اگر معنای الفاظ به خوبی روشن نباشد، کشف مراد حقیقی از آن ها امکان پذیر نخواهد بود. پس آغاز بایستی این واژگان در لغت‌نامه ها مورد واکاوی و ریشه یابی قرار گیرد یا معنای لغوی آن‌ها مشخص گردد، در این مرحله وجود بعضی تفاوت ها در تفسیر و تبیین مفردات قرآنی در منابع روایی و لغت نامه های عربی، انگیزه ارزیابی تطبیقی این دو را به مقصود فهم عمیق آیات قرآن، تقویت می کند.

نکته دیگری که بایستی در بحث چرایی این ارزیابی تطبیقی مورد توجه قرار گیرد، این می باشد که اساساً این مقایسه و تطبیق می‌تواند با انگیزه پاسخ به این سؤال باشد که آیا مفاهیم و الفاظ قرآنی به همان معنایی به کار رفته می باشد که در عصر نزول قرآن کاربرد داشته و یا قابل توسعه به معانی تطور یافته آن تا به امروز می باشد؟ برای پاسخ به این سؤال بایستی دقت داشت که ما در فرایند ارزیابی تطبیقی، اصل را در فهم متون قرآن و مفاهیم آن، بیانات و تعالیم رسیده از جانب معصومین: قرار داده و کتاب های لغوی معتبر را به عنوان منبعی برای دست یابی به مفهوم واژگان مورداستفاده در عصر نزول و به عنوان شاهدی برای کاربرد کلمات در آن دوره، مورد مطالعه قرار می دهیم، هرچند که تمامی لغت نامه های مورداستفاده بعد از عصر نزول نگاشته شده می باشد.

این رساله در چهار فصل تنظیم گردیده می باشد. فصل اول که در آن به کلیات بحث پرداخته شده می باشد شامل تبیین موضوع، اهمیت و ضرورت آن، پیشینه پژوهش، روش پژوهش می باشد. در فصل دوم به ارزیابی تطبیقی روایات با اقوال لغویان در مفردات سوره نبأ و در فصل سوم سوره‌ی نازعات و در فصل چهارم سوره‌ی مبارکه‌ی عبس پرداخته شده می باشد.

فصل اول: کلیات

1-1- اظهار مسأله

قرآن کتابی می باشد که برای راهنمایی مسلمانان به سوی سعادت ابدی نازل شده می باشد و پس بایستی برای هر مسلمانی قابل فهم باشد. قرآن کریم به زبان عربی روشن نازل شده و مخاطبان اولیه قرآن یعنی اعراب در فهم ظاهر بیشتر آیات قرآن مشکلی نداشتند و بر پایه حجت عقلایی ظواهر قرآنی، به فهم ساده خود از آیات اعتماد داشتند. همچنین ریز‌بینی بعضی صحابه‌ی قرآن پژوه، دقت در کشف لایه های دیگری از ظواهر را در پی داشته می باشد

در قرن دوم لغت نگاران بر پایه مطالعه میدانی کاربردهای عربی به جهت خدمت به قرآن و درک مفاهیم آن شروع به تدوین لغت نامه های عربی نمودند و کم کم این کار وسعت گرفت. غالب این منابع اکنون در دسترس ما بوده و تأثیر مؤثری در فهم آیات الهی دارند.

از سوی دیگر اهل بیت: که معلمان و مفسران حقیقی قرآن کریم هستند و علم کامل قرآن در نزد ایشان جمع می باشد، در روایات خود به تبیین معانی آیات و مراد الهی از آن ها پرداختند. پس این روایات، منبع اصیلی در شناخت معارف و احکام دینی برداشت شده از قرآن می باشد. دسته ای از این روایات در جهت تبیین معنای مفردات قرآنی صادر شده می باشد که راه‌گشای مناسبی برای فهم بهتر معنای آیات الهی هستند. وجود بعضی تفاوت ها درتفسیر و تبیین مفردات قرآنی در منابع روایی و لغت نامه‌های عربی، انگیزه ارزیابی تطبیقی این دو را به مقصود فهم عمیق آیات قرآن، تقویت می کند.

2-1- سوال های پژوهش

در هر پژوهشی، جهت شناخت درست مسیر پژوهش پژوهش نیاز به طرح پرسش‌هایی می باشد تا با در نظر گرفتن آن ها و در پاسخ گویی به آن ها، به هدف صحیح نایل گردید. در این پژوهش نیز، سؤالاتی پاسخ داده شده‌اند، که عبارتند از:

1-2-1- سوال اصلی

در ارزیابی تطبیقی روایات اهل بیت: با اقوال لغویان در مفردات سوره های مبارکه‌ی نبأ، نازعات و عبس به چه نتایجی می‌رسیم؟

2-2-1- سوالات فرعی

1- معانی واژگان تفسیر شده در روایات اهل بیت: در سوره های مبارکه‌ی نبأ، نازعات و عبس چه ارتباطی با اقوال لغویان دارند؟

2- علت اختلاف معانی ظاهر واژگان با ایضاح لفظی آنها در روایات اهل بیت: چیست؟

3-1- فرضیه ها

1- با مطالعه روایات مفردات سوره‌های مبارکه‌ی نبأ، نازعات و عبس ارتباط بین این روایات با قول لغویان در مورد هایی تساوی (عین معنای لغوی واژه)، در مورد هایی عموم و خصوص من وجه، گاهی عموم و خصوص مطلق بوده و در موردها دیگر نیز روایات به ذکر تأویل یا بطن یا مصداق واژه پرداخته‌اند.

2- لغویان در حد کاربردهای اعراب آن عصر به تبیین معانی واژگان پرداختند اما اهل بیت: غالباً از این حد گذر کرده و گاه با عبور از معانی ظاهری آنها به تبیین مراد خداوند از آن پرداختند، همچنین در تبیین معانی مشترک معنوی و تبیین مصادیق و گاه تأویل مفردات قرآنی میان دیدگاه اهل بیت: و لغویان اختلاف نظاره می گردد.

4-1- سابقه و پیشینه پژوهش
جستجو در سایت :   


شناخت مفردات در فهم بیشتر محتوای قرآن کریم یک اصل انکار ناپذیر می باشد. در نتیجه قرآن پژوهان که خود را نیازمند شناخت مفردات قرآن دیدند در ارتباط با مفردات سور قرآن کتب زیادی نگاشتند و همچنین درمورد روایات تفسیری نیز به گونه مستقل کتاب های زیادی به رشته‌ی تحریر درآورند. از مهمترین کتب لغوی می‌توان به موردها ذیل تصریح نمود:

1- کتاب العین (خلیل بن احمد فراهیدی).

2- معجم مقاییس اللغه (ابن فارس).

3- مفردات الفاظ قرآن (حسین بن احمد راغب اصفهانی).

از مهمترین کتب تفاسیر روایی نیز میتوان به موردها زیر تصریح نمود:

1- تفسیر قمی (علی بن ابراهیم قمی).

2- البرهان فی تفسیر القرآن (سید هاشم بحرانی).

3- تفسیر نور الثقلین ( عبد علی عروسی حویزی).

امّا تا کنون هیچ مقاله یا کتابی به مطالعه مقایسه‌ای روایات ائمه: و اقوال لغویان در مفردات آیات قرآن نپرداخته می باشد، در واقع این کار نو و بدیعی می باشد که توسط دانشجویان بسیاری مورد واکاوی قرار می‌گیرد و بخشی از آن را اینجانب برعهده گرفته‌ام.

5-1- ضرورت و اهمیت پژوهش

اهمیت کشف معنای واژگان قرآن از آن حیث مهم می باشد که اولین گام برای فهم مراد خدای تعالی از تک تک آیات قرآن می باشد. پرداختن به این مهم از گذشته دور مورد توجه مفسران و لغویان بوده می باشد و در اکثر تفاسیر دیده می گردد که بخشی را به واژه شناسی اختصاص داده‌اند، اما کمتر دیده شده که مفسران به واژگان قرآن از دیدگاه ائمه معصومین: پرداخته باشند. ائمه معصومین: برای تبیین معنای یک واژه قرآن از شیوه‌های گوناگون بهره گیری کردند تا معنای واژه را به مخاطب بشناسانند و در سایه آن، فهم کلام الهی میسر گردد.

شناخت واژه‌های قرآنی تا آنجا دارای اهمیت می باشد که اگر مطالعه دقیقی در مورد آن نشود، حتی ممکن می باشد فهمی ناصواب و غیرصحیح در احکام و معارف دینی از قرآن صورت بگیرد، که جمعی دچار چنین انحرافی شده و در مسائل کلامی، سیاسی، اجتماعی و… ، خود و جمعی را از مسیر هدایت دور نموده‌اند.

از این رو شناخت واژه‌ها و مفردات قرآنی برای همه دانش پژوهان به ویژه علاقه مندان به تفسیر قرآن، ضروری می‌نماید. همچنین با در نظر داشتن این که معصومین: علم به تأویل داشته و عالم‌ترین افراد در تفسیر قرآن و تبیین مراد الهی هستند مطالعه روایات مفردات ایشان ضروری به نظر می‌رسد، خصوصاً در این پژوهش مقایسه صحّت معنای مفردات از کتاب‌های لغت نیز مورد نظر می باشد.

[1] نهج البلاغه، خطبه 154، ص 184.

تعداد صفحه : 142

قیمت : 14700 تومان

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   دانلود پایان نامه ارشد: تأثیر شناخت صفت خالقیت و فیاضیت و رحمت الهی بر تکامل انسان در فلسفه ی صدرالمتألهین

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می گردد.

پشتیبانی سایت :        ****       serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  **** ***