:دانلود فایل متن کامل پایان نامه در سایت sabzfile.com

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته الهیات

عنوان : مطالعه دیه‌ اعضای داخلی بدن با تأکید بر مذاهب خمسه

دانشگاه‌ کردستان

دانشکده علوم انسانی و اجتماعی

گروه الهیات و فقه شافعی

عنوان:‌

مطالعه دیه‌ی اعضای داخلی بدن با تأکید بر مذاهب خمسه

استاد راهنما:

دکتر سالم افسری

استاد مشاور:

دکتر شهرام محمدی

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی گردد

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود می باشد)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

فهرست مطالب:

مقدمه……………………………………………………………………………………………………….. 1

اظهار مسئله…………………………………………………………………………………………………. 2

اهمیت و ضرورت پژوهش……………………………………………………………………………… 2

اهداف پژوهش………………………………………………………………………………………. 3

سوالات پژوهش……………………………………………………………………………………………. 3

پیشینه‌ی پژوهش………………………………………………………………………………………….. 3

روش پژوهش……………………………………………………………………………………………. 4

ساختار پژوهش………………………………………………………………………………………….. 5

فصل نخست (تحلیل مفاهیم و کلیات)

1-1- مفهوم دیه………………………………………………………………………………………… 7

1-1-1- معنای لغوی دیه……………………………………………………………………………….. 7

1-1-2- معنای اصطلاحی دیه……………………………………………………………………. 8

1-1-3- مفاهیم مرتبط با دیه……………………………………………………………………. 15

1-1-3-1- مفهوم ارش…………………………………………………………………….. 15

1-1-3-1-1- معنای لغوی ارش………………………………………………………………. 15

1-1-3-1-2- معنای اصطلاحی ارش……………………………………………………. 16

1-1-3-2- مفهوم حکومت……………………………………………………………. 19

1-1-3-2-1- معنای لغوی حکومت…………………………………………………….. 20

1-1-3-2-2- معنای اصطلاحی حکومت………………………………………….. 20

1-1-3-2-3- روش محاسبه حکومت…………………………………………………… 21

1-1-3-2-4- شرایط وجوب حکومت………………………………………………….. 24

1-2- مشروعیت دیه و حکمت تشریع آن……………………………………………. 25

1-2-1- مشروعیت دیه……………………………………………………………………. 25

1-2-2- حکمت تشریع دیه………………………………………………………………. 29

1-3- پیشینه­ی تاریخی دیه………………………………………………………………… 29

1-3-1- دیه در میان ملل مختلف………………………………………………………… 30

1-3-2- دیه در شریعت‌های الهی………………………………………………………….. 33

1-3-3- دیه در اسلام……………………………………………………………………….. 34

1-4- مفهوم عضو داخلی……………………………………………………………………… 34

1-4-1- مفهوم عضو………………………………………………………………………….. 36

1-4-1-1- معنای لغوی عضو………………………………………………………………… 36

1-4-1-2- معنای اصطلاحی عضو………………………………………………….. 37

1-4-2- مفهوم جوف و جائفه……………………………………………………………. 37

1-4-2-1- معنای لغوی جوف و جائفه…………………………………………………. 38

1-4-2-2- معنای اصطلاحی جوف و جائفه…………………………………………… 40

1-4-3- تعریف عضو داخلی………………………………………………………………… 43

فصل دوم (اسباب و علل وجوب دیه، ارش مقدر و حکومت)

2-1- اسباب وجوب دیه، ارش مقدر و حکومت (نفس – کمتر از نفس)…………….. 46

2-1-1- قتل……………………………………………………………………………………. 46

2-1-2- جنایت بر کمتر از نفس………………………………………………………… 48

2-1-2-1- از بین بردن عین عضو…………………………………………………………. 49

2-1-2-2- از بین بردن منفعت عضو………………………………………………………. 63

2-1-2-3- شجاج…………………………………………………………………………….. 71

2-1-2-4- جراح………………………………………………………………………… 73

2-1-2-5- آن چیز که که جزو چهار قسم سابق به حساب نمی‌آید…………………… 74

2-2- علت وجوب دیه، ارش مقدر و حکومت در جنایت بر کمتر از نفس………. 75

2-2-1- علت وجوب دیه‌ی مقدر (دیه‌ی کامل و ارش مقدر)……………………. 75

2-2-1-1- مذاهب اربعه………………………………………………………………… 75

2-2-1-2- امامیه………………………………………………………………………… 84

2-2-2- علت وجوب دیه‌ی غیر مقدر (حکومت)…………………………………….. 89

2-2-2-1- مذاهب اربعه………………………………………………………………….. 89

2-2-2-2- امامیه……………………………………………………………………………… 90

فصل سوم (دیدگاه فقهاءو علت های آن‌ها درمورد‌ دیه‌ی ‌اعضای داخلی و رویه‌ی حقوقی موجود در کشورهای اسلامی)

3-1- دیدگاه مذاهب اربعه و سبب اختلاف آن‌ها……………………………………. 92

3-1-1- دیدگاه مذاهب اربعه……………………………………………………………. 92

3-1-2- اسباب اختلاف…………………………………………………………………… 93

3-1-2-1- قیاس در مقدّرات شرعی……………………………………………………. 94

3-1-2-1-1- معنای مقدّر………………………………………………………………….. 94

3-1-2-1-2- معنای قیاس…………………………………………………………….. 94

3-1-2-1-3- حکم قیاس در مقدّرات شرعی…………………………………………. 95

3-1-2-1-3-1- مناقشه علت های مانعین جریان قیاس در مقدرات………………… 97

3-1-2-2- دیه‌ی اعضایی که سالم بودن آن‌ها معلوم نیست و مشکوک می باشد… 99

3-2- دیدگاه امامیه و سبب اختلاف…………………………………………………… 100

3-2-1 دیدگاه امامیه……………………………………………………………. 100

3-2-2- سبب اختلاف………………………………………………………………….. 100

3-2-3- اقوال امامیه و علت های آن‌ها…………………………………………………… 101

3-3- جنایت بر جوف…………………………………………………………………… 103

3-3-1- حکم جراحت جائفه در حالت عمد و خطا……………………………. 103

3-3-2- صدمه به اعضای داخلی بر اثر جراحت جائفه…………………….. 104

3-4- دیه‌ی منافع مربوط به اعضای داخلی……………………………………… 105

3-5- دیه‌ی اعضا و منافعی که با وجود فقدان آن‌ها طول بقا قابل تصور نیست… 109

3-6- دیه‌ی عضو داخلی در قوانین کشورهای اسلامی…………………………….. 109

3-6-1- ایران…………………………………………………………………………….. 109

3-6-2- سایر کشورهای اسلامی………………………………………………………. 110

فصل چهارم (جمع‌بندی و نتیجه گیری)

4-1- جمع بندی و نتیجه گیری……………………………………………………… 112

فهرست منابع و مآخذ…………………………………………………………………….. 116

پیوست …………………………………………………………………………………. 128

چکیده:

دیه مالی می باشد که به سبب قتل بشر معصوم یا جنایت بر اعضای او واجب می گردد. دیه‌ی اعضا به اعتبار تعیین یا عدم تعیین آن از سوی شارع به مقدر و غیر مقدر تقسیم می گردد. دیه‌‌ی غیر مقدر حکومت نامیده می گردد. در فقه اهل سنت مهمترین علت تعلق دیه‌ی مقدر به یک عضو این می باشد که آن عضو دارای منفعت باشد و در فقه امامیهبرای ثبوت دیه‌ی مقدر برای یک عضو به روایات خاص یا عام از ائمه – علیهم السلام- استناد می گردد.

مسئله‌ی دیه‌ی اعضای داخلی بدن در میان فقهای متقدم مطرح نبوده می باشد و در نصوص فقهی، نصی در مورد چگونگی دیه‌ی عضو داخلی نمی‌توان پیدا نمود؛ اما معاصرین تا حدودی این مسئله را مورد توجه قرار داده‌اند. فقهای معاصر در مورد این که آیا اعضای داخلی سبب وجوب دیه‌ی مقدر هستند یا حکومت با هم اختلاف نظر دارند.دیدگاه آن دسته از علمایی که عقیده دارند جنایت بر عضو داخلی سبب وجوب دیه‌ی مقدر می باشد با مقتضای نصوص وارده در باب جنایت بر کمتر از نفس متناسب استزیرااثبات مقادیر شرعی که دیه‌ی اعضا مانند آن می‌باشد، از طریق قیاس جایز می باشد اگر شرایط قیاس که مهم‌ترین آن‌ها شناخت علت و شکل گیری وجود آن در فرع می باشد، فراهم باشد. تفویت منفعت به طریق اولی در اعضای داخلی شکل گیری می‌یابد در نتیجه این اعضا به وجوب دیه‌ی مقدر در آن‌ها نسبت به اعضای ظاهری احق هستند. دیگر اینکه قاعده دیه‌ی اعضای زوج و فرد عام بوده و دلیلی دال بر انصراف این قاعده نسبت به اعضای داخلی وجود ندارد. در ماده‌ی 563 قانون مجازات جدید نیز، با در نظر داشتن همین قاعده برای اعضای داخلی بدن دیه‌ی کامل مقرر شده می باشد.

مقدمه:

حمد و سپاس، فقط شایسته‌ی خداوندی می باشد که آدمی را به گوهر عقل و خرد، و جامعه بشری را به زیور علم آراسته نمود و ما را بر شریعت پاک و جاودان اسلام قرار داد تا از بندگان صالح و شاکر او باشیم، و درود بی پایان بر فرستاده‌ی او محمّد مصطفی پرچمدار صلح و نجات و درود و سلام بر آل و اصحاب او و بر پویندگان راه او تا روز قیامت.

شریعت اسلام برای رعایت مصالح بندگان در معاش و معاد آمده می باشد، در هر زمان و مکان هر‌چند شرایط یا طبیعت زندگی تغییر کند، روح تشریع با تغییرات زمان و مکان همراه می گردد و مسائلی را که برای بشر رخ می‌دهد مطابق مصالح بندگان در سایه‌ی منهج شریعت، روشن می‌سازد. از مهم‌ترین مصالح بندگان که شریعت برای رعایت و حفظ آن آمده می باشد، حفظ نفس می باشد. خداوند متعال می‌فرماید: «وَلَا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِی حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ وَمَنْ قُتِلَ مَظْلُومًا فَقَدْ جَعَلْنَا لِوَلِیِّهِ سُلْطَانًا فَلَا یُسْرِفْ فِی الْقَتْلِ إِنَّهُ کَانَ مَنْصُورًا».[إسراء/ آیه 33] حفظ نفس از ضروریات خمس می باشد که خداوند متعال به حفظ آن‌ها دستور داده می باشد. مانند احکامی که برای حفظ نفس یا بعضی از آن از هلاکت تشریع شده می باشد، قصاص و دیات و ارش جنایات می باشد.اقدام به این احکام صیانت از نفس و اقدام نکردن به آن موجب هلاکت نفس می باشد. از این رو لازم می باشد احکامی که در راستای طرفداری از نفس بشر تشریع شده‌اند مورد توجه ویژه واقع شوند و مطابق با اقتضای حال تعدیل شوند.

اظهار مسأله:

دیه از لحاظ لغوی مالی می باشد که به عنوان بدل نفس مقتول، به اما دم پرداخت می گردد. در اصطلاح شرع مال واجبی می باشد که به سبب جنایت بر شخص آزاده در نفس یا کمتر از آن پرداخت می­گردد.

 هدف و حکمت تشریع دیه، جبران خسارت و زیان وارده به خانواده‌ی مقتول و جلوگیری از کینه و نفرت و دشمنی احتمالی و حفظ خون بشر‌ها از پایمال شدن می باشد. فقهای مذاهب اسلامی در مورد تعلق دیه به اعضای ظاهری و خارجی مانند دست، پا، بینی و گوش و غیره تقریباً اتفاق نظر دارند و این موضوع را در تألیفات فقهی خود در باب دیه مورد مطالعه قرار داده‌اند، اما در مورد دیه‌ی اعضای داخلی بدن سخنی جامع و مورد در نظر داشتن میان نیاورده‌اند و وجه فرق اعضای ظاهری با اعضای داخلی از لحاظ تعلق یا عدم تعلق دیه را به گونه واضح روشن نساخته‌اند. مقصود از عضو داخلی اعضایی می باشد که در داخل گلو، قفسه‌ی سینه، شکم، پهلو‌ها و لگن خاصره قرار دارد، نظیر نای، قلب، کلیه، طحال، روده‌ها و سایراعضا.

اهمیت و ضرورت پژوهش:

با در نظر داشتن محدودیت‌های علمی و پزشکی که در گذشته وجود ‌داشت، فقهای پیشین تعریفی دقیق از اعضای داخلی و اندازه کارکرد و منفعت آن‌ها در بدن نداشته‌اند و بدیهی می باشد که چنین مسئله‌ای به گونه­ای که امروزه مطرح می باشد در آن وقت سوال برانگیز نبوده‌می باشد، شاید بتوان گفت مانند علل عدم تعرض فقهای متقدم به دیه­ی اعضای داخلی امور زیر بوده می باشد:

1- در آن وقت جنایت بر اعضای داخلی که منجر به از بین رفتن کامل منفعت عضو یا جدا شدن آن گردد، به ندرت روی می‌داد به دلیل سادگی وسایل نقلیه و کم بودن حوادث مرتبط با آن و عدم وجود مواد شیمیایی یا مواد تشعشعی که منجر به تلف شدن این اعضا گردد.

2- در آن وقت به دلیل اشکال امکانات پزشکی،در صورت از بین رفتن این اعضا احتمال مرگ مجنی علیه زیاد بود در نتیجه دیه‌ی نفس واجب می‌گردید.

3- حتی اگر تفویت یک عضو داخلی منجر به مرگ مجنی علیه نمی‌گردید امکانات پزشکی آن وقت این امکان را به آن‌ها نمی‌داد تا به شکل قاطع نوع و اندازه جنایت بر آن عضو را مشخص کنند تا در نتیجه برای آن دیه تعیین کنند.

 اما، امروزه با در نظر داشتن پیشرفت­های چشم­گیر علم پزشکی، امکان شناسایی دقیق این اعضا و اندازه کارکرد و تأثیر آن‌ها در حفظ حیات بشر فراهم شده­می باشد، در نتیجه این ضرورت ایجاد می­گردد که به صورت دقیق‌تر و موشکافانه جنایات وارده نسبت به این اعضا مورد مطالعه واقع گردد و حکمی که به موازین و اصول شرع و مقاصد شریعت نزدیک­تر می باشد برای این اعضا صادر گردد؛ به ویژه که شیوه­ی زندگی بشر تغییر کرده و جنایت بر این اعضا بیشتر روی می­دهد. جستجو در سایت :   

اهداف پژوهش:

1- مطالعه سیر تاریخی دیه.

2- تبیین مناط تعلق دیه به عضو.

3- تبیین وجوه افتراق و اشتراک اعضای داخلی و خارجی.

4- تبیین دیدگاه فقهای مذاهب چهارگانه اهل سنت و مذهب امامیه در این زمینه و اظهار علت های و مستندات آنان.

5- مطالعه وضعیت حقوقی کشورهای اسلامی و رویه‌ی قضایی موجود در این زمینه و بعضی دیگر از موضوعات مربوطه از اهداف این پژوهش می باشد.

سوالات پژوهش:

1- علت وضع دیه­ی مقدر و غیر مقدر (حکومت) چیست؟

2- وجوه افتراق عضو داخلی با عضو خارجی کدام می باشد؟

3- آیا قیاس عضو داخلی بر عضو خارجی صحیح می باشد؟

4- وضعیت فقهی و حقوقی فقهای مذاهب خمسه و نظر حقوقدانان اسلامی نسبت به دیه‌ی اعضای داخلی به چه صورت می باشد؟

پیشینه پژوهش:

در کتب فقهای متقدم، بحثی در مورد چگونگی دیه‌ی اعضای داخلی بدن وجود ندارد، تنها مبحثی که در آن جنایت بر عضو داخلی مورد توجه قرار گرفته مبحث جائفه می باشد. در این مبحث بعضی از فقهاء آسیب وارده بر اعضای داخلی بر اثر جراحت جائفه را معتبر شمرده‌اند و اعضای داخلی را به عنوان اعضایی مستقل که بایستی ضمان مستقل داشته باشند، مورد توجه قرار داده‌اند. اما، در میان معاصرین موضوع دیه‌ی اعضای داخلی تا حدودی مورد مطالعه قرار گرفته می باشد. مطالب و نوشته‌هایی که در این زمینه هست به تبیین زیر می باشد:

1- کتاب «تبیین اخصر المختصرات» تألیف«ابن جبرین». ایشان در این کتاببه صورت بسیار مختصر و بدون اظهار ادله و نظر مذاهب، تنها به این مطلب تصریح می کند که در میان فقهای معاصردر مورد این مسئله اختلاف نظر هست و به اظهار دیدگاه خود در مورد موضوع اکتفا می کند.

2- «الشرح الممتع علی زاد المستقنع»:مؤلف این کتاب،«محمد صالح العثیمین» تنها به این امر تصریح می‌کندکه جنایت بر دو کلیه بر طبق قاعده‌ی اعضای یکی و دو تایی موجب دیه‌ی کامل می باشد.

3- «أحکام الجنایه علی طحال الآدمی»: در این مقاله که نوشته‌ی«محمد القحطانی» می باشد حکم جنایت بر طحال در حالت عمد و خطا مورد مطالعه قرار گرفته می باشد و در نهایت به این نتیجه رسیده می باشد که جنایت خطا بر طحال اگر موجب از بینرفتن آن گردد دیه‌ی کامل دارد و اگر باعث زخمی شدن آن گردد ارش غیر مقدر ثابت می گردد.

4- مقاله‌ی «دیه ما فی جوف الإنسان من الاعضاء» نوشته «أحمد الجعفری». در مورد تعلق یا عدم تعلق دیه‌ی مقدر به اعضای داخلی دو قول را مطرح می کند و در پایان قول به وجوب دیه‌ی مقدر را ترجیح می‌دهد. نقصی که در این مقاله هست این می باشد که دیدگاه مذاهب خمسه را به گونه کامل و تفصیلی اظهار نمی‌کند.

5- مقاله­ی حاجی ده آبادی در سال 1382 با عنوان “قاعده­ی دیه­ی اعضا در فقه امامیه و اهل سنت”. ایشان پس از طرح و مطالعه مستندات قاعده­ی دیه به این نتیجه رسیده ­می باشد که اکثر علمای معاصر و مراجع شیعه عقیده دارند که به اعضای داخلی بدن دیه کامل تعلق می­گیرد. اما نقصی که در این مقاله وجود­ دارد این می باشد که موضوع دیه­ی اعضای داخلی را از دیدگاه اهل سنت و مذاهب چهارگانه به گونه دقیق و تحقیقی مطالعه نکرده ­می باشد.

پس می­توان ادعا نمود که مطالعه­ی تطبیقی در زمینه­ دیه­ی اعضای داخلی در مذاهب خمسه و اظهار ادله و استنادات آنان و ترجیح و تضعیف آرای آنان موضوعی می باشد که تاکنون به آن پرداخته نشده­می باشد. آن چه از نصوص اهل سنت بر می­آید این می باشد که مهم­ترین علت وجوب دیه­ی مقدر در اعضایی که در مورد آن‌ها نص وارد شده این می باشد که آن عضو دارای منفعت باشد و نقصان منفعت در خلقت آدمی نوعی ضرر می باشد که طبق قاعده لاضرر منع شده­می باشد؛ البته علل دیگری هم به عنوان علت وجوب دیه ذکر گردیده ­می باشد، مانند زیبایی، و این­که عضو از تمامیت خلقت آدمی باشد و قطع کردن آن باعث ایجاد درد گردد و در جنایت بر آن خطر مرگ وجود داشته باشد و این‌که زیان وارده باعث ورود آسیب بدنی، روحی، روانی و عاطفی گردد. پس بر این اساس هر عضوی که این علت در آن شکل گیری یابد دیه­ی مقدر در آن واجب می­گردد، اگر این طور نباشد حکومت یا ارش غیر مقدر به آن تعلق می­گیرد. خاطر نشان می گردد که جمهور فقهای اهل سنت قیاس در مقدرات را زمانی که علت صحیح و قابل تعدیه­ باشد جایز دانسته ­اند. همچنین با در نظر داشتن اصول فقه شیعه و قوانین و مقررات حاکم بر دیات گویاً اعضای داخلی بدن از دیدگاه آن‌ها دیه‌ی مقدر دارند.

روش پژوهش:

روش انجام شده در این پژوهش مبتنی بر روش تحلیلی ­_ توصیفی می باشد، به این شکل که اطلاعات لازم از قرآن، سنت و منابع معتبر فقهی و اصول فقه و قوانین جمع آوری شده و پس از مطالعه و تجزیه و تحلیل داده‌ها، حکم فقهی اظهار شده می باشد.

ساختار پژوهش:

پژوهش حاضر شامل مقدمه و چهار فصل می باشد. فصل اول با عنوان «تحلیل مفاهیم و کلیات» به تحلیل مفاهیم مرتبط با موضوع پژوهش، مانند مفهوم دیه و مفاهیم مرتبط با آن، مفهوم عضو، عضو داخلی، جوف و جائفه می‌پردازد، همچنین مشروعیت دیه و حکمت تشریع و پیشینه‌ی تاریخی آن را مورد مطالعه قرار داده می باشد. فصل دوم با عنوان «اسباب و علل وجوب دیه، ارش مقدر و حکومت» اسباب دیه، ارش و حکومت، مانند قتل و جنایت بر کمتر از نفس و علل وجوب دیه، ارش و حکومت را مورد مطالعه قرار می‌دهد. فصل سوم با عنوان «دیدگاه فقهاءو علت های آن‌ها درمورد دیه‌ی اعضای داخلی و رویه‌ی حقوقی موجود در کشورهای اسلامی» دیدگاه فقهاء در خصوص تعلق یا عدم تعلق دیه‌ی مقدر به اعضای داخلی بدن و علت های و مستندات آن‌ها را مورد مطالعه قرار داده می باشد. و در نهایت فصل چهارم، که در آن رأی راجح از میان آراء مذاهب اظهار می گردد.

تعداد صفحه : 148

قیمت : 14700 تومان

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   دانلود پایان نامه ارشد: ارزیابی تطبیقی روایات معصومین با اقوال لغویان در مفردات سوره‌های مبارکه نبأ، نازعات و عبس

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می گردد.

پشتیبانی سایت :        ****       serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  **** ***