:دانلود فایل متن کامل پایان نامه در سایت sabzfile.com

عنوان : تأثیر بشر­ شناسی بر اخلاق از دیدگاه امام خمینی

دانشگاه قم

دانشکده الهیات و معارف اسلامی

پایان نامه کارشناسی ارشد رشته فلسفه و کلام اسلامی- گرایش فلسفه اسلامی

عنوان:

تأثیر بشر­ شناسی بر اخلاق از دیدگاه امام خمینی

استاد راهنما:

دکتر معصومه موحدنیا

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی گردد

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود می باشد)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

فهرست مطالب: جستجو در سایت :   

مقدمه…………………………….. 1

فصل اول: کلیات و مفاهیم………………………. 2

  1. کلیات………………………………. 3

1- 1- 1.  اظهار مسئله…………………………….. 3

1- 1- 2. پرسش‌های اصلی پژوهش………………………………. 3

1- 1- 3. فرضیه‌ها……………………………. 3

1- 1- 4. روش انجام کار و منابع پژوهش…………………………. 4

1- 1-  5. ضرورت و هدف پژوهش………………………………. 4

1- 1-  6. سابقه و پیشینه پژوهش………………………………. 5

1- 2. مفاهیم…………………………….. 6

1-2-1 . اخلاق……………………………… 6

1- 2-2. بشر‌شناسی……………………………… 7

1- 2-3. انواع پژوهش‌های اخلاقی……………………………… 8

1- 2-3-1.  اخلاق توصیفی……………………………… 8

1- 2-3-2. فلسفه اخلاق……………………………… 9

1- 2-3-2-1. فرا اخلاق……………………………… 9

1- 2-3-2-2. اخلاق هنجاری……………………………… 9

1- 2-3-2-2-1. مکاتب اخلاقی……………………………… 10

1- 2-3-2-2-1-1. اخلاق فضیلت………………………………. 10

1- 2-3-2-2-1-2. اخلاق سودگرا……………………………. 11

1- 2-3-2-2-1-3. اخلاق وظیفه‌گرا……………………………. 11

1-2-3-3. علم اخلاق……………………………… 12

1-2-4. انواع بشر‌شناسی……………………………… 12

1- 2-4-1. بشر‌شناسی تجربی……………………………… 12

1- 2-4-2. بشر‌شناسی فلسفی……………………………… 13

1- 2-4-3. بشر‌شناسی عرفانی……………………………… 13

1-2-4-4. بشر‌شناسی دینی……………………………… 14

1-2-5. حقیقت بشر در رویکردهای مختلف…………………… 14

1-2-5-1. حقیقت بشر در عرفان…………………………….. 14

1-2-5-2. حقیقت بشر در فلسفه…………………………….. 16

1-2-5-2-1. نفس و مراتب آن…………………………….. 17

1-2-5-2-1-1. عقل……………………………… 18

1-2-5-2-1-1-1. مراتب عقل نظری……………………………… 19

1-2-5-2-1-1-2. مراتب عقل عملی……………………………… 21

الف. اراده……………………………. 21

ب. اختیار…………………………….. 22

1-2-5-2-1- 2. تخیل……………………………… 23

1-2-5-2-1- 3. احساس………………………………. 26

1- 2- 6.  خصوصیات و گرایش‌های بشر……………………. 27

1-2-6- 1. فطرت………………………………. 28

1-2-6- 2. غریزه……………………………. 29

1-2-6- 3. عواطف………………………………. 29

1-2-6- 4. طبیعت و سرشت و طینت…………………………. 31

1-2-6- 5. استعداد بی‌نهایت بشر…………………………….. 31

1- 2- 7. مسائل اخلاق……………………………… 32

1- 2- 7- 1. منشأ اخلاق……………………………… 32

2- 7- 2. منشأ مفاهیم اخلاقی……………………………… 33

1- 2- 7- 3. سعادت و شقاوت………………………………. 34

1- 2- 7- 4.  لذت و الم…………………………….. 36

1- 2- 7- 5. فضیلت و رذیلت………………………………. 37

1- 2- 8. معیار فعل اخلاقی……………………………… 39

1- 2- 8- 1. آگاهی……………………………… 39

1- 2- 8- 2.  نیت………………………………. 39

1- 2- 8- 3. قرب به خدا……………………………. 41

1- 2- 9.  ارتباط بشر‌شناسی و اخلاق…………………………….41

1- 2- 9- 1. تغییرپذیری بشر…………………………….. 41

1- 2- 9- 2. عقل و وجدان دراخلاق……………………………… 42

1- 2- 9- 3. آزادی بشر…………………………….. 43

1- 2- 9- 4. عدالت و اعتدال در اخلاق………………………….. 44

فصل دوم: مطالعه مبانی نظری مسئله تأثیر بشر‌شناسی بر اخلاق در اندیشه امام خمینی(ره)…..45

2-1. اخلاق در نظر امام خمینی(ره)……………………………. 46

2-2. بشر‌شناسی در نظر امام خمینی(ره)……………………. 46

2-2-1. بشر‌شناسی فلسفی……………………………… 47

2-2-1-1. ساحت نفس………………………………. 48

2-2-1-2. مراتب و قوای نفس………………………………. 51

2-2-1-2-1. عقل……………………………… 53

2-2-1-2-2. اختیار و اراده……………………………. 55

2-2-1-3. ارتباط مراتب و شؤون نفس……………………….. 56

2-2-1-4. ارتباط نفس و بدن…………………………….. 57

2-2-1-5. بدن تابع نفس………………………………. 58

2-2-2. بشر‌شناسی عرفانی……………………………… 60

2- 2- 2- 1. قلب و مراتب آن…………………………….. 60

2-2-2-1-1. اقسام قلب………………………………. 62

2-2-2-1-2. ارتباط قلب و بدن…………………………….. 63

2-3. خصوصیات و گرایشهای بشر…………………………… 64

2-3-1. فطرت………………………………. 64

2-3-1-1. ویژگی‌های امور فطری……………………………… 65

2-3-2. طینت………………………………. 66

2-3-3. استعداد…………………………….. 67

2-4. مطالعه اندیشه اخلاقی امام خمینی(ره)……………………… 68

2-4-1. رویکرد فلسفی سعادت‌گرا……………………………. 68

2-4-2. سعادت و شقاوت………………………………. 69

2-4-2-1. سعادت و شقاوت وجودی……………………………… 71

2-4-2-2. سعادت و شقاوت اخلاقی……………………………… 71

2-4-2-3. ملاک سعادت و شقاوت………………………………. 72

2-4-2-3-1. علم و معرفت و اقسام آن…………………………….. 74

2-4-3. عدالت و اعتدال…………………………….. 75

2-4-3-1.ارتباط اعتدال و فضیلت و رذیلت………………………………. 76

2-5. رویکرد عرفانی به اخلاق……………………………… 77

2-5-1. مراتب سلوک عرفانی…………………………….. 78

2-5-2. راه‌های تهذیب اخلاق و اصلاح نفس…………………….. 78

2-5-2-1. تفکر…………………………….. 79

2-5-2-2. عزم…………………………….. 80

2-5-2-3. مشارطه، مراقبه، محاسبه…………………………….. 81

2-5-2-4. تذکر مداوم…………………………….. 82

نتایج……………………………… 84

فصل سوم: تأثیر بشر‌شناسی بر اخلاق……………………… 86

3-1. فطرت انسانی منشأ اخلاق……………………………… 87

3-1-1.دین عامل شکوفایی فطرت………………………………. 88

3-1-2.عوامل احتجاب فطرت………………………………. 89

3-2. حبّ ذات و حب دنیا مانع و عاملی برای رشد اخلاقی……… 90

3-3. تغییرپذیری و اخلاق……………………………… 91

3-3-1. اصلاح نفس و اخلاق……………………………… 92

3-3-2. تربیت دینی و اخلاق……………………………… 93

3-3-2-1. ایمان به خدا …………………………….96

3-3-2 -1-1. فقدان ایمان اساس فساد اخلاقی…………………. 98

3-3-2-1-2. ارتباط ایمان و اقدام……………………………… 98

3-3-2-1-3. عبادت وتکامل اخلاقی……………………………… 100

3-3-2-1-4. ارتباط تقوا و اخلاص با اخلاق……………………101

3-4. نیّت باطن و روح اقدام……………………………… 102

3-5. تأثیر شناخت و فهم کرامت نفس بر اخلاق……………….. 104

3-5-1. ارتباط معرفت نفس و اخلاق……………………………… 105

3-6. تفکر و اخلاق……………………………… 105

3-5-1. ارتباط تخیل و اخلاق……………………………… 106

3-5-2. اعتدال ظاهری و باطنی منشأ فضیلت……………….. 107

3-7. قلب و اخلاق……………………………… 107

3-7-1. تأثیر اعمال بدنی بر ملکات و قلب………………………… 108

3-8. حریت بشر و اخلاق……………………………… 109

3-9. قرب و تقرب به خدا سعادت نهایی بشر………………… 110

نتایج……………………………… 111

نتیجه‌گیری……………………………… 113

فهرست منابع…………………………….. 117

چکیده:

ارتباط بین بشر‌شناسی و اخلاق مانند مباحثی می باشد که غالبا اندیشمندان حوزه اخلاق به آن نپرداخته یا به گونه‌ای روشن در مورد آن سخن نگفته‌اند.از آنجا که هم اخلاق و هم بشر‌شناسی به عنوان دو موضوع نسبتا وسیع در حوزه مطالعات مربوط به نفس بشر هستند، قطعا ارتباط وثیقی را بین آن‌ها می‌توان پیدا نمود.امام خمینی(ره) مانند اندیشمندانی هستند که در آثار خود به این دو حوزه پرداخته‌اند و شناخت بشر از موضوعات بنیادی در نظر ایشان بوده و اخلاق را با در نظر داشتن حقیقت بشر  و هدف او تبیین کرده‌اند. امام با نظری دینی و عرفانی موضوعات اخلاقی را مطرح کرده و هدف اخلاق را تربیت بشر و شکوفایی استعدادهای فطری و رشد بشر در همه مراتب و ابعادش اظهار کرده‌اند.مسئله اساسی در پژوهش حاضر این می باشد که در نظر امام خمینی چه نسبتی بین بشر‌شناسی و اخلاق وجود داشته و اساسا تأثیر بشر‌شناسی در اخلاق از منظر ایشان چیست. این نوشتار با روش تحلیل – توصیفی و استدلال عقلی و نقلی نشان میدهدکه دو رویکرد فلسفی و عرفانی در بشر شناسی امام خمینی هست و به همین ترتیب دو رویکرد اخلاقی می توان در اثار ایشان پیدا نمود . در رویکرد فلسفی حقیقت بشر را نفس ناطقه دانسته و برای آن مراتبی را اظهار کرده‌اند و سعادت و کمال بشر منوط به در نظر داشتن رشد و تربیت همه مراتب می‌دانند و هم‌چنین در رویکرد عرفانی خویش حقیقت بشر را قلب و آن را مرکز فطرت الهی معرفی کرده‌اند. اخلاق با رویکرد فلسفی همراه با واژه های اعتدال، فضیلت و سعادت می باشد و با رویکرد عرفانی همراه با تزکیه و اصلاح نفس و قرب به خداست. و هدایت و سعادت بشر را در اصلاح قلب بشر و تهذیب و تزکیه آن از تعلقات مادی و رذایل اخلاقی اظهار کرده‌اند که این امر به وسیله خصوصیات خاص بشر مانندِ اختیار، اراده، فطرت، استعداد، عقل از یک سو و اطاعت از شرع از جانب دیگر میسر می باشد.

مقدمه:

به نام خداوندی که برای تکامل و سعادت بشر، آسمان‌ها و زمین را آفرید و سعادت را سرمشق بشر‌هایی قرار داد که به انسانیت خویش واقفند.

خدا، بشر و جهان، سه محور اساسی اندیشه بشری می باشد که در طول تاریخ و در همه جوامع، پرسش‌های مهم، اساسی و اندیشه‌ساز، همواره درمورد آن‌ها مطرح می گردد و تمام کوشش فکری بشر، متوجه این سه کانون و یافتن پاسخ‌های درست و مناسب برای پرسش‌های مربوط به آن‌ها می باشد.  در این بین شناخت بشر و حل معماها و رازهای نهفته‌ی آن از اهمیت ویژه‌ای برخوردار و دانشمندان فراوانی را در رشته‌های علمی مختلف به خود مشغول ساخته می باشد.  در تعالیم ادیان آسمانی-به ویژه اسلام- پس از مسأله خدا، «بشر» محوری‌ترین مسأله به شمار آمده و آفرینش جهان، فرستادن پیامبران و نزول کتاب‌های آسمانی، برای رسیدن او به سعادت و کمال نهایی‌اش صورت گرفته می باشد. بشر‌شناسان بزرگ بر این نکته تأکید دارند که ابزارهای شناخت بشر، از پاسخ‌گویی صحیح و کامل به بسیاری از پرسش‌های مهم ناظر بر بشر و زوایای وجود وی ناتوانند و امروزه از «بشر موجودی ناشناخته» و «بحران بشر‌شناسی» سخن به میان می‌آورند. با این تفاصیل بشر‌شناسی، انواع مختلف و متنوعی دارد که به لحاظ روش یا نوع توجه از یکدیگر متمایز می شوند. پژوهش حاضر بر آن می باشد که آراء و افکار فیلسوف و عارف بزرگ معاصر یعنی امام خمینی(ره) را در حوزه بشر‌شناسی فلسفی و عرفانی و هم‌چنین تأثیر آن بر اخلاق و رویکرد اخلاقی ایشان را اظهار کند.

فصل اول: کلیات و مفاهیم

1- کلیات

1-1-1- اظهار مسئله

مسئله‌ی مورد پژوهش، تأثیر بشر‌شناسی از منظر امام خمینی بر رویکرد اخلاقی ایشان می باشد. امام خمینی(ره) در بشر‌شناسی فلسفی خویش قائل به مرتبه‌گرایی هستند، به این معنا که بشر ساحت‌های متفاوتی دارد و این مراتب و ساحت‌های مختلف برای بشر مراتب اخلاقی می‌سازد، علاوه براین، در دیدگاه امام مراتب بشر در هم تأثیر دارند، نمی‌توان برای تربیت اخلاقی بشر میزانی تعیین نمود مگر اینکه تمام مراتب را به گونه متناسب ارتقا دهیم. امام در این رویکرد، کوشش می‌کنند ربط بین مرتبه‌گرایی بشر و اخلاق را با دین و نقل تبیین کنند. از این رو در نظر امام ذکر که فضیلتی اخلاقی می باشد بایستی با زبان گفته گردد؛زیرا که گفتار زبانی باعث می گردد که بدن مطیع روح بشر گردد. به همین شکل امام کوشش می‌کنند فضایل اخلاقی را با اعمال عبادی برای بشر به صفت باطنی پایدار تبدیل کنند.

2-1-1- پرسش های اصلی پژوهش

با در نظر داشتن مطالب یاد شده در اظهار مسئله، در این پژوهش سؤالاتی مطرح می گردد که پاسخ به آن‌ها زیر بنای اصلی این پژوهش را تشکیل می‌دهد. این سؤالات عبارتند از:

1- ارتباط‌ی بشر‌شناسی با اخلاق در چهل حدیث چیست؟(پرسش اصلی)

2- حقیقت بشر از نظر امام چیست؟

3- اخلاق مورد نظر امام چگونه اخلاقی می باشد؟

3-1-1- فرضیه ها

در مقام پاسخ‌گویی به پرسش‌های فوق، می‌توان پاسخ‌های زیر را مطرح نمود:

1- از نظر امام بشر دارای حقیقت واحدی می باشد که ساحات مختلف دارد و بشر در نظر امام تصویر تجلی خدا و بالاترین مرتبه هستی در نگاه فلسفی می باشد. 

2- اخلاق مورد نظر امام، اخلاقی دینی، عرفانی می باشد.

3- بشر موجودی دارای مراتب می باشد و مراتب بر هم تاثیر می­گذارد و شناخت این خصوصیات بر اخلاق مؤثر می باشد.

4-1-1- روش انجام کار و منابع پژوهش

شیوه‌ی کار در این پژوهش تحلیلی[1]– توصیفی می باشد و در این راستا به صورت زیر انجام گرفته می باشد.

نگارنده پس از مطالعه‌ی کتب فلسفی در حوزه شناخت بشر و حقیقت و معرفت به نفس و احوالات آن از نظر دیگر فلاسفه به مطالعه نفس که حقیقت بشر می باشد از منظر امام خمینی(ره) پرداخته و ضمن استخراج اصول بشر‌شناسی امام در آثار فلسفی و عرفانی ایشان مانند تقریرات اسفار و تبیین حدیث جنود عقل و جهل ، مصباح الهدایه به مطالعه نوع رویکرد امام به بشر و تأثیر آن در مکتب اخلاقی ایشان در کتاب تبیین چهل حدیث و دیگر آثار اخلاقی وی پرداخته می باشد.

5-1- ضرورت و هدف پژوهش

امام(ره) متفکری هستند که مراتب درونی بشر را طی کرده‌اند و این مراتب در آثار ایشان ظهور پیدا کرده می باشد. هدف اصلی این پژوهش استخراج، تنسق و ارائه بشر‌شناسی فلسفی امام(ره)با بهره گیری از آثار ایشان می باشد و هم‌چنین مطالعه نوع توجه ایشان به بشر و تأثیر آن بر نظام اخلاقی وی می باشد. بشر برای رسیدن به سعادت و کمال نهایی نیازمند اصول کلی و قطعی می باشد که در بشر‌شناسی محقق می گردد. از طرف دیگر استنتاج دیدگاه‌های یک متفکر می‌تواند راهکاری برای ساماندهی تصمیمات مربوط به بشر در حوزه‌ی فرد و اجتماع گردد مثلاً از تأثیر ظاهر بر باطن می‌توان استنتاج نمود که محیط پیرامون در اعتقادات و باورها تأثیر دارد. رویکرد اخلاقی امام مبتنی بر شرع و عقل می باشد. ایشان عقیده دارند کسب فضایل همراه با اعمال عبادی و ظاهری و تکرار آن‌ها، ما را سریع‌تر به مقصد نهایی می‌رساند.

6-1- سابقه و پیشینه پژوهش

در مورد بشر‌شناسی و اخلاق سخن‌ها گفته شده و تحقیقات بسیاری به اقدام آمده می باشد اما از آنجا که بشر موجودی بسیار پیچیده می‌باشد پس هر قدر در این زمینه پژوهش گردد، باز هم جای پژوهش و سخنان نگفته همچنان باقی می باشد. محققان بسیاری به بحث و مطالعه آراء و آثار امام خمینی(ره) پرداخته‌اند اما در زمینه بشر‌شناسی و تأثیر آن براخلاق از دیدگاه ایشان تحقیقی صورت نگرفته می باشد. اما مانند پژوهش‌هایی که به وجهی نزدیک به موضوع مورد نظر پرداخته‌اند می‌توان به رساله بشر‌شناسی عرفانی از دیدگاه ابن‌عربی و امام خمینی(ره) و هم‌چنین مقالاتی با عنوان، بشر مطلوب از نگاه امام خمینی، بشر کامل از نگاه امام خمینی و فطرت و اخلاق از منظر امام خمینی تصریح نمود.

[1]. لوازم منطقی یک مطلب را مطالعه کردن و ان را به شیوه عقلی تبیین کردن و در نهایت توصیف ان تحلیل

تعداد صفحه : 140

قیمت : 14700 تومان

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   دانلود پایان نامه ارشد: بررسی امامت از دیدگاه شیعه اثنی عشری، اسماعیلیه و فرقه اشاعره

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می گردد.

پشتیبانی سایت :        ****       serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  **** ***